پيشگفتار جوامع بشرى از گذشته‌هاى بسيار دور با واژگان جنگ و صلح آشنا بوده‌اند . صحيفهء زندگانى بشر نيز از آغاز تاكنون ، بيشتر ، با خامهء جنگ نگارش يافته است . به ندرت جامعه‌اى را مىتوان يافت كه جنگ را نيازموده و تلخ و شيرين شكست‌ها و پيروزىها را نچشيده باشد . تجاوز و دفاع ، دو روى زشت و زيباى سكّهء جنگ و كارزارند كه خاستگاهشان ، قدرت‌طلبىها و برترى جويىها از يك سو و ستم ستيزىها و عدالت‌خواهىها از سوى ديگر بوده است ؛ جاه‌طلبان از راه جنگ ، درصدد گسترش دامنهء نفوذ و سلطهء خويش بر آمده‌اند ، عدالت‌خواهان نيز بناچار براى دفاع از عزّت و شرافت خويش به جنگ روى آورده و در برابر تجاوزگران ، ميدان كارزار را رها نكرده‌اند تا مبادا فساد و تباهى ، پهنهء گيتى را در نوردد و زمين با همهء گستره‌اش براى شايستگان و وارستگان تنگ شود . پس از طلوع خورشيد اسلام از افق جزيرة العرب و دعوت همگانى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله ، بسيارى از مشركان و يهوديان بناى ستيز و خصومت را گذاشتند و براى محو اسلام و گروندگان اندكش ، به جنگ دست يازيدند . مسلمانان هم با نزول آيهء اذن جهاد ( حج / 39 ) ، اجازه يافتند تا از دين خدا و كيان اسلام دفاع كنند . از آن پس ، نبردهاى متعددى ميان مسلمانان و مشركان و يهوديان رخ داد و آيات جهاد و دفاع ، به تدريج بر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فروفرستاده شد . در اين آيات ، مبانى عقيدتى ، اخلاقى ، سياسى و فقهى جهاد و دفاع و پاره‌اى از مسائل تاريخى و نظامى نبردهاى مسلمانان با تجاوزگران تبيين گرديده است . افزون بر آيات ، در روايات و سيرهء عملى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و حضرت على عليه السّلام نيز ابعاد گونه‌گون جهاد و دفاع به ويژه بعد نظامى آن مانند اصول و فنون جنگ تاكتيك‌ها و شيوه‌هاى جنگى ، آماده‌سازى و تجهيز لشكر ، ساماندهى سپاه و سازماندهى نيروها ، جنگ روانى و . . . روشن شده است . درنگ در اين دو منبع غنىّ و ارزشمند ، هرانسان ژرف‌نگر و آگاهى را بدين مهم رهنمون مىكند كه اسلام هم‌چنان‌كه در عرصه‌هاى سياست و اقتصاد و اخلاق از نظام‌هاى مستقلى برخوردار است در زمينهء جنگ و دفاع نيز داراى نظام است . در اين نظام ، مؤلّفه‌هايى مانند ماهيّت ، اهداف ، شرايط و قوانين و مقررات جنگ و صلح ، عوامل پيروزى و شكست ، وظايف و ويژگىهاى فرماندهان و نيروها و بسيارى ديگر از مسائل دفاعى وجود دارد . آنچه شايسته و بايسته است ، پژوهش دربارهء اين مؤلّفه‌ها و تدوين « نظام دفاعى اسلام » است كه برخى كارشناسان برجسته نظامى معاصر با نگارش